Święto Lampionów

Święta, święta i po świętach. Święto Lampionów (元宵节 YuánXiāo Jié) to ostatni dzień obchodów Święta Wiosny. Celebrowane jest piętnastego dnia pierwszego miesiąca kalendarza lunarnego i przypada na pierwszą pełnię w Chińskim Nowym Roku. Ze świętem tym wiążą się ciekawe legendy, barwne zwyczaje, liczne ciekawostki i pewien pyszny przysmak o ważnym znaczeniu.

Święto Lampionów i jego początki

Początki Święta Lampionów sięgają prawdopodobnie dynastii Han. Istnieje wiele teorii i legend związanych ze źródłem pochodzenia tego barwnego święta. Poniżej przedstawię Ci te najpopularniejsze.

Od buddyzmu do Święta Lampionów

Piętnastego dnia pierwszego miesiąca kalendarza lunarnego mnisi buddyjscy czcili Buddę, zapalając lampiony w świątyniach. Cesarz Ming z dynastii Han, który był wyznawcą buddyzmu, zafascynowany tym zwyczajem, pragnął rozpropagować nauki buddyjskie i zlecił w tym dniu zapalenie lampionów w domach i świątyniach pałacu cesarskiego. Zwyczaj ten rozprzestrzeniał się wśród ludności, aż w końcu na stałe zagościł w chińskiej kulturze.

Legendy

Na przestrzeni wieków powstało wiele legend związanych ze Świętem Lampionów. Jedną z nich jest legenda o dziewczynie zwanej YuanXiao.

Pewnego razu Dong FangShuo, ulubiony minister cesarza Wu z dynastii Han, podczas przechadzki po ogrodzie cesarskim, ujrzał młodą dziewczynę. Dziewczyna płakała rzewnymi łzami i planowała skoczyć do studni. Dong FangShuo podszedł do zrozpaczonej dziewczyny i zaczął z nią rozmawiać. Okazało się, że była to YuanXiao, która służyła na dworze cesarskim i była odpowiedzialna za przygotowywanie pysznej przekąski zwanej tangyuan. YuanXiao od momentu zamieszkania na dworze cesarskim nie widziała swoich rodziców i siostry, za którymi bardzo tęskniła. Poruszony Dong FangShuo obiecał dziewczynie, że wymyśli sposób, aby mogła ona spotkać się z najbliższymi.

Następnego dnia Dong FangShuo opuścił dwór i na jednej z ulic miasta ChangAn zaczął rozdawać ludziom przepowiednie. Na każdej przepowiedni wyczytać można było, iż w nocy z piętnastego na szesnastego pierwszego miesiąca kalendarza lunarnego, ChangAn zostanie spalone. Dong FangShuo uspokoił przerażonych mieszkańców, iż istnieje sposób, aby uniknąć tragedii. Muszą oni tylko postępować zgodnie z zaleceniami cesarza. Przekazawszy te informacje, Dong FangShuo opuścił miasto.

Dowiedziawszy się o nadchodzącej katastrofie, cesarz Wu niezmiernie się zmartwił i udał się po poradę do zaufanego Dong FangShuo. Dong FangShuo przedstawił cesarzowi plan działania. Bóstwo ognia uwielbia przekąskę tangyuan. YuanXiao, słynąca z przygotowywania tangyuan, w dniu pożaru powinna udać się do miasta, aby zaopatrzyć mieszkańców w tangyuan, które będą ofiarą dla bóstwa. Tego samego wieczoru, mieszkańcy powinni również porozwieszać na ulicach czerwone lampiony oraz przygotować petardy i fajerwerki, aby Jadeitowy Cesarz, z którego polecenia miało być wysłane bóstwo ognia, myślał, iż miasto stanęło w płomieniach. Cesarz Wu przystał na plan zaproponowany przez Dong FangShuo i nakazał poinformować o nim mieszkańców.

Piętnastego dnia pierwszego miesiąca kalendarza lunarnego, YuanXiao została wysłana do miasta, aby wspólnie z mieszkańcami przygotować tangyuan. Mieszkańcy zaopatrzyli się także w petardy, fajerwerki i lampiony. Rodzice i siostra YuanXiao również brali udział w przygotowaniach. YuanXiao w końcu miała okazję zobaczyć najbliższych, za którymi tak bardzo tęskniła. W nocy z piętnastego na szesnastego nic się nie wydarzyło. Miasto zostało ocalone. Od tamtej pory, uradowani mieszkańcy co roku przygotowywali tangyuan oraz rozwieszali lampiony ku uczczeniu pamiętnego dnia.

Zwyczaje związane ze Świętem Lampionów

Wieszanie lampionów

Czymże byłoby Święto Lampionów bez lampionów? Od najdawniejszych czasów aż do dzisiaj, lampiony są nieodłącznym elementem tego święta.

Ludzie wieszają i zapalają lampiony w domach, na ulicach i innych miejscach publicznych. Lampiony te, o różnych kształtach i rozmiarach, są udekorowane przywieszkami, kaligrafią oraz symbolami związanymi z naturą i znakami chińskiego zodiaku, szczęścia czy obfitości. Są najczęściej koloru czerwonego, który w Chinach jest kolorem szczęścia, sukcesu i pomyślności. Są również wyrazem nadziei na Nowy Rok.

To tyle, jeśli chodzi o teorię. W mieście, gdzie większość osób siódmego dnia pierwszego miesiąca kalendarza lunarnego wraca do pracy, mało kto pamięta o wieszaniu lampionów w mieszkaniach. Tylko w nielicznych oknach można dostrzec migające światełka czerwonych lampionów. Lampionami można się jednak nacieszyć w miejscach publicznych, na osiedlach i ulicach, w centrach handlowych czy restauracjach. Na wsiach, gdzie tradycje bardziej się zachowały, zwyczaj dekorowania posiadłości lampionami jest bardziej powszechny.

Wystawy lampionów

W wielu miejscach organizowane są wystawy lampionów, na których można podziwiać piękne, barwne instalacje lampionów. Przedstawiają one sceny z popularnych chińskich legend, mitologii i historii, a także znane postaci, faunę i florę czy też rozmaite symbole. Wystawy te, dzięki grze kolorów i świateł, są prawdziwą ucztą dla zmysłów.

Lampionowe zagadki

Kolejnym zwyczajem związanym ze Świętem Lampionów jest rozwiązywanie zagadek zapisanych na lampionach. Obyczaj ten, mimo tego, iż nie należy do najłatwiejszych, cieszył się i nadal cieszy się dużą popularnością zarówno wśród młodszych, jak i starszych.

Występy taneczne

Taniec smoka czy lwa także zaliczają się do „listy” zwyczajów związanych ze Świętem Lampionów. Ale to nie wszystko. Dość popularne są również występy na szczudłach oraz występy łodzi na lądzie, podczas których aktorzy śpiewają i tańczą w barwnie przystrojonych atrapach łodzi.

Przysmak Święta Lampionów

W Chinach prawie każda okazja, świąteczna czy też nie, ma swój charakterystyczny przysmak. W dniu Święta Lampionów koniecznie musisz zjeść kulki z kleistego ryżu, tzw. 元宵 yuán xiāo / 汤圆 tāng yuán. W północnej części Chin kulki te nazywane są 元宵 yuán xiāo, a w południowej 汤圆 tāng yuán.

Kulki z kleistego ryżu? Brzmi nieciekawie. Nic bardziej mylnego!
W kulkach tych znajdziesz bowiem przepyszne nadzienie. Możesz dosłownie przebierać w rodzajach nadzienia. Do wyboru nadzienie słodkie, np. z czarnego sezamu, z orzeszków ziemnych, z orzechów włoskich, z migdałów, z fasoli adzuki czy chińskich daktyli. Znajdziesz również kulki z nadzieniem mięsnym, owocami morza, a także warzywami czy grzybami. Z roku na rok na rynku pojawia się coraz więcej opcji smakowych oraz kształtów i kolorów tej pysznej przekąski. Istnieje również kilka sposobów przyrządzania kulek. Można je ugotować i podać ze zwykłą wodą z gotowania lub w bulionie czy w słodkim alkoholu ryżowym. Można je również ugotować na parze lub usmażyć.

Dlaczego akurat kulki?

汤圆 tāng yuán = 汤 tāng – zupa + 圆 yuán – okrągły, co dosłownie obrazuje kształt kulek zalanych „zupą”.

汤圆 tāng yuán brzmi również podobnie do 团圆 tuán yuán, co oznacza spotkanie rodzinne. Święto Lampionów to okazja do zakończenia obchodów Chińskiego Nowego Roku w gronie rodziny. Fraza 团团圆圆 tuán tuán yuán yuán oznacza radosne spotkanie w gronie najbliższych.

Słowem zakończenia…

Święto Lampionów to kolejne ciekawe, barwne i radosne święto w chińskim kalendarzu. Jego długa historia, liczne tradycje i piękna symbolika sprawiają, że jest ulubionym i wyczekiwanym świętem wielu osób, niezależnie od regionu czy wieku. To kolejna okazja, aby w gronie najbliższych cieszyć się smakiem kulek tangyuan, barwnymi kolorami lampionów i blaskiem noworocznej pełni księżyca.

_{źródło zdjęć: prywatne, Canva, Baidu}