Święto Qingming, czyli chińskie Święto Zmarłych.

Święto Qingming (清明节 Qīngmíng jié), czyli chińskie Święto Zmarłych, to święto o długiej historii, które zazwyczaj przypada w okolicach piątego kwietnia. Wraz z trzema innymi świętami, tj. Świętem Wiosny, Świętem Środka Jesieni i Świętem Smoczych Łodzi, zaliczane jest do czterech najważniejszych chińskich świąt.

Świętu Qingming towarzyszą rozmaite obrzędy związane z oddawaniem czci przodkom. Wbrew pozorom, zaduma charakterystyczna dla Święta Zmarłych przeplata się jednak z wiosenną radością. A to za sprawą zwyczajów, o których dowiesz się poniżej.

Święto Qingming jako chińskie Święto Zmarłych

Święto Qingming to czas, kiedy rodziny odwiedzają cmentarze i w zadumie oddają cześć najbliższym. Świętu temu towarzyszy wiele zwyczajów, z których najważniejsze to sprzątanie grobów i składanie ofiar.

Chińskie cmentarze

W Chinach cmentarze miejskie i wiejskie różnią się od siebie. Cechą wspólną jest usytuowanie cmentarzy i miejsca pochówku, które są starannie wybrane zgodnie z zasadami fengshui. Zasady te zakładają, iż w pobliżu grobu powinno znajdować się wzgórze i rzeka. Niektórzy, wybierając miejsce pochówku, korzystają więc z porad mistrza fengshui. Są w stanie niemało zapłacić, aby mieć pewność spokojnego życia po śmierci.

Oprócz tego Chińczycy wierzą, że cmentarze to miejsca o silnie skumulowanej energii Yin. Bardziej przesądni mieszkańcy Państwa Środka wybierają się więc na cmentarze sporadycznie, zazwyczaj w okresie świąt. Często w dniu wizyty na cmentarzu zakładają czerwoną bieliznę. Kolor czerwony, jako kolor symbolizujący pomyślność i szczęście, ma zmniejszyć działanie negatywnej energii. Natomiast po wizycie na cmentarzu, osoby te nierzadko udają się w miejsca pełne ludzi, aby rozproszyć złą energię. Po powrocie do domu koniecznie czyszczą buty i biorą prysznic.

Cmentarze miejskie przypominają nieco cmentarze polskie. To uporządkowane alejki, wzdłuż których znajdują się tablice nagrobkowe. W kilku miejscach na cmentarzu można znaleźć wielkie piece, w których pali się ofiary. Unoszący się dym i zapach kadzideł sprawiają, iż wizyta na takim cmentarzu może wzbudzić wiele emocji.

Cmentarze wiejskie to natomiast kopce usypane na polach znajdujących się na obrzeżach wiosek. Taki rodzaj pochówku podkreśla silny związek człowieka z naturą.

Rytuały podczas odwiedzin na cmentarzu

W Chinach od zawsze przywiązywano wagę do obrzędów związanych z kultem przodków. Wierzy się, iż okazywanie szacunku zmarłym i należyte zadbanie o ich pomyślne życie pozagrobowe to obowiązek najbliższych.

Święto Qingming to czas, kiedy odwiedza się groby najbliższych. Pierwszą czynnością jest dokładne wysprzątanie nagrobka. Następnie nagrobki lub kopce przystrajane są sztucznymi kwiatami.

Przystroiwszy nagrobki, można przejść do „oficjalnej” części rytuałów. Niektórzy „obdarowują” zmarłych ulubionymi przysmakami, na przykład owocami ułożonymi na talerzach używanych niegdyś przez danego krewnego. Inni natomiast ofiarowują papierosy, a kopiec oblewają baijiu (chińskim alkoholem). Jest to również moment, w którym można porozmawiać ze zmarłymi.

Kolejną ważną czynnością jest zapalenie kadzidełek oraz złożenie pokłonów. Na grobie wiejskim byłam natomiast świadkiem puszczania petard, których hałas ma za zadanie odpędzić złe moce.

Ostatnim etapem jest zazwyczaj palenie ofiar. Na cmentarzach miejskich służą do tego specjalne piece, natomiast na grobach wiejskich ofiary pali się w pobliżu danego kopca. Ofiary te mają zapewnić zmarłemu dobrostan i pomyślność w życiu pozagrobowym. Co więc ulega spaleniu?

Można rzec, iż wszystko. Kupuje się specjalne papierowe pieniądze, komórki, tablety, komputery, samochody, sprzęty RTV i AGD, które następnie spala się, aby zapewnić zmarłemu jak najlepsze życie pośmiertne.

W dobie pandemii oraz w związku z rozwojem technologicznym, na wielu cmentarzach pojawiły się usługi cmentarne online. Przy pomocy komunikatora WeChat możesz zamówić pakiet usług, a relacje z ich wykonania, w postaci zdjęć i filmików wideo, dostajesz prosto na swój profil swojego komunikatora.

Święto Qingming jako okres świętowania wiosny

Święto Qingming to nie tylko czas zadumy, ale również i czas, kiedy można cieszyć się pierwszymi oznakami wiosny. Z okazji tego ważnego święta większości mieszkańców Państwa Środka przysługuje kilka dni wolnego, które można wykorzystać na odpoczynek i regenerację.

Dawniej, wielu ludzi wieszało na drzwiach wejściowych gałązki wierzby, która symbolizowała początek wiosny oraz miała na celu odstraszenie złych mocy. Pierwsze ciepłe dni urozmaicano sobie różnymi grami i zabawami, takimi jak przeciąganie liny, walki kogutów, strzelanie z łuków czy granie w cuju, czyli odpowiednik piłki nożnej.

Innymi popularnymi czynnościami powiązanymi ze Świętem Qingming, uprawianymi aż do dziś, są m.in. 踏青 (tà qīng, dosłownie: chodzenie po świeżej trawie), czyli spędzanie czasu na świeżym powietrzu oraz puszczanie latawców. Podczas świątecznych dni wiele osób udaje się do parków, na place czy na obrzeża miasta, aby tam rozkoszować się wiosną.

Przekąski

Czymże byłoby chińskie święto bez swojego charakterystycznego dania lub przekąski? Święto Qingming nie jest wyjątkiem.

Święto Qingming wywodzi się ze Święta Zimnego Jedzenia, podczas którego jadano jedynie chłodne potrawy. W niektórych regionach Chin do dziś jada się więc zimne dania charakterystyczne dla Święta Zimnego Jedzenia. Są to na przykład jajka, rozmaite placki z nadzieniem warzywnym, congee, a nawet smażone ślimaki. Jednak najpopularniejsze dania to 青团 (qīng tuán) oraz 枣饼 (zǎo bǐng). 青团 (qīng tuán) to kulki z kleistego ryżu ze słodkim nadzieniem z fasolki mung jadane w części południowej Chin, a 枣饼(zǎo bǐng) to rodzaj placka z chińskimi daktylami, który jest popularny w części północnej.

Podsumowując…

Święto Qingming to nieodłączny element kultury chińskiej, który łączy w sobie powagę i zadumę Święta Zmarłych oraz lekkość i radość wynikające z okazji nadejścia wiosny. Podkreśla związek ludzi z przyrodą, ważność zachowania pamięci o zmarłych i pielęgnowania tradycji. Dzięki tym wszystkim cechom symbolizuje również harmonię pomiędzy różnymi aspektami życia, która jest ceniona przez chińskie społeczeństwo.